Beton Karot Numunesi Alma Standartları
Yapısal değerlendirme için karot numunesi nasıl alınır, TS EN 12504-1 ve TS 10465 ne diyor, çap-uzunluk seçimi nasıl yapılır?
Mevcut bir betonarme yapının basınç dayanımını gerçek değerle ölçmenin tek yolu, yapıdan karot numunesi alıp basınç testi yaptırmaktır. Bu ölçüm; kentsel dönüşüm öncesi yapı denetimi, hasar tespit raporu ve güçlendirme projelerinin temel girdisidir.
#Hangi standartlar geçerlidir?
Türkiye sahasında yaygın kullanılan iki standart vardır: TS EN 12504-1 sertleşmiş betondan karot numunesi alma, muayene ve basınç dayanımı tayini esaslarını tanımlar; TS 10465 ise yerinde dayanım belirleme yöntemlerinin genel çerçevesini çizer. İki standart birlikte kullanılır.
#Numune çapı ve uzunluğu nasıl seçilir?
- Standart numune çapı 100 mm veya 150 mm; küçük çap (75 mm) sadece zorunlu durumda kullanılır.
- Çap, donatı çapından en az 3 katı büyüklükte seçilmelidir; aksi hâlde donatıyla kesişme dayanım sonucunu bozar.
- Uzunluk/çap oranı 1.0 ile 2.0 arasında olmalı; ideal oran 2.0 (silindir biçim).
- Kısa numuneler için TS EN 12504-1 düzeltme katsayıları uygulanır.
#Sahada uygulama akışı
- Statik mühendis raporuna göre numune noktaları işaretlenir; konum kolon, kiriş ve döşeme orta açıklığı gibi kritik bölgelerde olur.
- Donatı taraması (rebar locator) yapılır; çap mümkünse donatıdan uzak konumlandırılır.
- Su soğutmalı karot makinesi sehpaya sabitlenir; iş güvenliği ve su tahliye planı kurulur.
- Numune dikkatlice çıkarılır; kırılmaması için son 1-2 cm yavaş ilerlenir.
- Her numune sahada etiketlenir: konum, derinlik, çap, tarih, fotoğraf kaydı eklenir.
- Ambalajla laboratuvara teslim edilir; raporlama 5-10 gün sürer.
#Hangi durumlarda numune alınır?
- Kentsel dönüşüm öncesi yapı performans değerlendirmesi
- Hasar tespit veya hasar sonrası mühendislik raporu
- Güçlendirme projesi giriş verisi
- Yapı denetim firmasının talep ettiği uygunluk testleri
- Beton sınıfının saha gerçekliğiyle uyuşmadığı şüphesi
Numune alma, yalnızca delme işi değildir; mühendislik standardına uygun çap/uzunluk, donatı kontrolü, etiket zinciri ve laboratuvar teslim sürecinin tamamına sahip olmayı gerektirir. Bu sürecin saha tarafını üstlenen ekibimiz, statik mühendis ve laboratuvar arasındaki köprü görevini de görür.
Beton Numune Alma Süreci
Yapı betonundan standartlara uygun karot numunesi alımının adımları.
-
1
Konum ve sayı belirleme
Statik mühendisi/laboratuvar numune noktası ve sayısını belirler.
-
2
Donatı taraması
Donatıdan kaçınmak için numune noktası taranır.
-
3
Numune alımı
Su soğutmalı karotla Ø94-100 mm numune alınır.
-
4
Etiketleme ve teslim
Numune etiketlenip yetkili laboratuvara teslim edilir.
-
5
Delik onarımı
Numune deliği uygun tamir harcıyla doldurulur.
